In de collecties van de KB komen gevaarlijke stoffen voor. Zware metalen zoals arsenicum, kwik, lood en chroom zijn gebruikt in kleur- en verfstoffen die werden toegepast om boeken te verrijken. Deze stoffen kunnen op verschillende plekken op een object worden aangetroffen. Zo kan het worden aangetroffen op de boekband, rug, hoeken, snedes, schutbladen of linten (lees- en sluitlinten). Op dit moment kan de KB alleen op arsenicum testen met een tijdrovende indicatortest in het laboratorium van het atelier. Andere mobiele analysetechnieken, zoals röntgenfluorescentie (XRF) en Ramanspectroscopie (RAMAN), zouden op locatie in de magazijnen kunnen worden toegepast, om sneller niet alleen arsenicum maar ook andere gevaarlijke zware metalen zoals lood, kwik en chroom vast te stellen. In de ARBO wet- en regelgeving wordt aangegeven hoe een werkgever met deze gevaarlijke stoffen dient om te gaan als medewerkers hieraan worden blootgesteld. Deze stoffen zijn aangemerkt als CMR-stoffen (carcinogene, mutagene en/of reproductie-toxische stoffen). Als onderdeel van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) moet een werkgever ook de blootstelling aan gevaarlijke stoffen beoordelen. Dat betekent voor de KB, waar we niet de optie hebben om gevaarlijke stoffen in collecties af te voeren, dat de KB verplicht is om aanraking hiermee te voorkomen. De KB wordt gehouden aan het ALARA principe, waarbij blootstelling ‘as low as reasonably possible’ wordt gehouden. Daarbij is het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen de laatste toegestane maatregel. Er wordt dus van ons gevraagd om met maatregelen te komen die het veilig werken met besmette collectie voor een groot deel mogelijk maken zonder dat medewerkers zich persoonlijk moeten beschermen. Om dit te kunnen doen, moet de KB weten welke items in de collectie gevaarlijke stoffen bevatten. Daarvoor moeten delen van de collectie worden gescreend op deze gevaarlijke stoffen. Daarbij is het nemen van monsters voor analyse geen optie – de toegepaste techniek moet in-situ en non-destructief zijn. De scope van het screeningsproject is als volgt: • gevaarlijke stoffen gebruikt in kleur- en verfstoffen: arsenicum, lood, chroom en kwik (zware metalen gebruikt om kleuren te maken) • de te testen collectie: o de huidige aanname is dat minstens een half miljoen signaturen moet worden gecheckt op zware metalen. NB: één signatuur kan uit meerdere items bestaan. Dit komt overeen met circa 650.000 banden. Op basis van de resultaten van de analyses zou via patroonherkenning en aanvullend onderzoek dit aantal naar boven of beneden bijgesteld kunnen worden. o De gevaarlijke stoffen kunnen op verschillende plekken op een object worden aangetroffen. Zo kan het worden aangetroffen op de boekband, rug, hoeken, snede, schutbladen of linten (leeslinten en sluitlinten).